Ιστορία — Μάθημα

← Hub Διάβασε πρώτα Κουίζ →

Σπάρτη — Αγησίλαος, τρόπος ζωής

1 · Σπάρτη

Αγησίλαος & ο τρόπος ζωής των Σπαρτιατών

Αγησίλαος	Σπαρτιάτης βασιλιάς (4ος αι. π.Χ.) — όραμα: η Σπάρτη πρώτη δύναμη της Ελλάδας. Εκστράτευσε στη Μ. Ασία κατά των Περσών, ανακλήθηκε στον Κορινθιακό πόλεμο.
Αγωγή	Από τα 7 — αυστηρή κρατική εκπαίδευση (αγέλες), λιτή τροφή, σιωπή, υπακοή.
Συσσίτια	Κοινά γεύματα ανδρών — ισότητα μεταξύ ομοίων.
Τάξεις	Σπαρτιάτες (ομοίοι) · Περίοικοι (ελεύθεροι, όχι πολίτες) · Είλωτες (δουλοπάροικοι).

Αθήνα — Τριάκοντα Τύραννοι

2 · Αθήνα

Τριάκοντα Τύραννοι, βία & μέτοικοι

Πότε	404 π.Χ., μετά την ήττα της Αθήνας στον Πελοποννησιακό πόλεμο.
Ποιοι	30 ολιγαρχικοί, με επικεφαλής τον Κριτία, με στήριξη Σπάρτης.
Βία	Εκτελέσεις, εξορίες, δήμευση περιουσιών — κυρίως δημοκρατικών & πλούσιων μετοίκων.
Μέτοικοι	Ξένοι που ζούσαν μόνιμα στην Αθήνα — όχι πολίτες, αλλά πλήρωναν φόρο (μετοίκιον) και υπηρετούσαν στο στρατό.
Τέλος	403 π.Χ. — ο Θρασύβουλος από τη Φυλή ανατρέπει τους Τυράννους · αποκατάσταση δημοκρατίας.

Θήβα — Πελοπίδας και Επαμεινώνδας

3 · Θήβα

Θήβα τον 4ο αιώνα — η μεγάλη δύναμη

Καταπίεση	379 π.Χ. — σπαρτιατική φρουρά στην Καδμεία.
Επανάσταση	Ο Πελοπίδας με συντρόφους ανατρέπει τους ολιγαρχικούς, διώχνει τους Σπαρτιάτες.
Επαμεινώνδας	Στρατηγός-μεταρρυθμιστής — εφεύρε τη λοξή φάλαγγα.
Λεύκτρα 371 π.Χ.	Νίκη Θηβαίων κατά Σπαρτιατών — τέλος της σπαρτιατικής υπεροχής.
Ιερός Λόχος	Επίλεκτο σώμα 300 ανδρών — αρχηγός ο Πελοπίδας.
Τέλος	Μαντίνεια 362 π.Χ. — πεθαίνει ο Επαμεινώνδας · η Θήβα χάνει την υπεροχή.

Μέγας Αλέξανδρος — από Πέλλα στα Σούσα

4 · Μακεδονία

Μέγας Αλέξανδρος

Γέννηση	356 π.Χ., Πέλλα. Γιος του Φιλίππου Β' και της Ολυμπιάδας.
Δάσκαλος	Αριστοτέλης.
Βασιλιάς	336 π.Χ., μετά τη δολοφονία του Φιλίππου.
Εκστρατεία	Πέρασε στην Ασία 334 π.Χ. — Γρανικός · Ισσός 333 · Γαυγάμηλα 331 — διέλυσε το περσικό κράτος.
Έκταση	Έφτασε ως την Ινδία (ποταμός Υφάσης).
Θάνατος	323 π.Χ. στη Βαβυλώνα, 33 ετών.
Συνέπεια	Ελληνιστικά κράτη · διάδοση ελληνικού πολιτισμού στην Ανατολή.

Κνωσός — τοιχογραφία ταυροκαθαψίων

5 · Μινωίτες

Τέχνη & θρησκεία Μινωιτών

Ανάκτορα	Κνωσός, Φαιστός, Μάλια, Ζάκρος — πολύπλοκα, πολυώροφα, με κεντρική αυλή.
Τοιχογραφίες	Φυσικά χρώματα, κίνηση, θαλασσινά & φυτικά μοτίβα — Πρίγκιπας των Κρίνων, Κυανή Κυρία.
Καμαραϊκά αγγεία	Πολύχρωμα, λεπτά, λευκά & κόκκινα σχέδια σε σκούρο φόντο — Μέση Μινωική.
Θρησκεία	Λατρεία γυναικείας θεότητας (Μεγάλη Θεά) · ιερά σύμβολα: διπλός πέλεκυς (λάβρυς), ιερά κέρατα ταύρου, ιερό δέντρο.
Ταυροκαθάψια	Θρησκευτικό αγώνισμα — άλματα πάνω από ταύρο.

Μυκήνες — Πύλη των Λεόντων και πινακίδες Γραμμικής Β

6 · Μυκηναίοι

Μυκηναϊκός πολιτισμός — Γραμμική Β

Τι είναι	Πρώτη μορφή ελληνικής γραφής, συλλαβική (κάθε σύμβολο = συλλαβή).
Υλικό	Πήλινες πινακίδες ψημένες τυχαία από φωτιές καταστροφής.
Πού βρέθηκαν	Κνωσός, Πύλος, Μυκήνες, Θήβα.
Αποκρυπτογράφηση	1952 — Μ. Βέντρις.
Περιεχόμενο	ΟΧΙ λογοτεχνία — κατάλογοι ανακτόρου: ζώα, σιτηρά, όπλα, εργάτες, φόροι.
Σημασία	Απέδειξε ότι οι Μυκηναίοι ήταν Έλληνες.

Όστρακο με όνομα — αγορά της Αθήνας

7 · Οστρακισμός

Οστρακισμός

Καθιέρωση	Από τον Κλεισθένη, τέλη 6ου αι. π.Χ.
Σκοπός	Προστασία της δημοκρατίας από κάποιον που θα γινόταν τύραννος.
Πώς γινόταν	Στην εκκλησία του δήμου ψήφιζαν αν θα γίνει οστρακοφορία. Αν ναι, κάθε πολίτης έγραφε σε ένα όστρακο το όνομα. Αν συγκεντρώνονταν 6.000 ψήφοι, ο πλειοψηφών εξοριζόταν.
Διάρκεια	10 χρόνια εξορία — χωρίς απώλεια περιουσίας & δικαιωμάτων πολίτη.
Διάσημοι εξορισθέντες	Αριστείδης, Θεμιστοκλής, Κίμων.

Πλοίο αποίκων — άγριο ακρωτήρι

8 · Αποικισμός

Β' Ελληνικός Αποικισμός — αιτίες & συνέπειες

Αιτίες

Στενοχωρία — άγονη γη, αύξηση πληθυσμού.
Πολιτικές διαμάχες — ηττημένοι φεύγουν.
Εμπόριο — αναζήτηση πρώτων υλών & αγορών.
Πνεύμα περιπέτειας — νέοι, εφεσιακοί πληθυσμοί.

Συνέπειες

Επέκταση ελληνικού κόσμου — Μεσόγειος + Εύξεινος Πόντος.
Ανάπτυξη εμπορίου, ναυτιλίας, νομίσματος.
Διάδοση πολιτισμού — γλώσσα, θρησκεία, αλφάβητο.
Νέες πόλεις — Συρακούσες, Μασσαλία, Βυζάντιο, Κύρηνη.

Αθηναϊκή τριήρης μπροστά στη Σπάρτη

9 · Πελοποννησιακός πόλεμος

Πελοποννησιακός Πόλεμος (431–404 π.Χ.)

Βαθύτερα αίτια	Ανταγωνισμός Αθήνας–Σπάρτης για ηγεμονία· φόβος της Σπάρτης για τη δύναμη της Αθήνας.
Αφορμές	Σύγκρουση Κέρκυρας–Κορίνθου (Επίδαμνος) · Ποτείδαια · Μεγαρικό ψήφισμα.
Φάσεις	Αρχιδάμειος (431–421) → Ειρήνη Νικίου → Σικελική εκστρατεία (415–413, καταστροφή) → Δεκελεικός (413–404).
Τέλος	Αιγός Ποταμοί 405 π.Χ. — ναύαρχος Σπάρτης Λύσανδρος. Παράδοση Αθήνας 404 π.Χ.
Αποτελέσματα	Πτώση Αθήνας · Τριάκοντα Τύραννοι · ηγεμονία Σπάρτης · εξασθένηση όλου του ελληνικού κόσμου.

Α' Αθηναϊκή Συμμαχία (Συμμαχία της Δήλου)

Ίδρυση	478/477 π.Χ., μετά τους Περσικούς πολέμους.
Έδρα	Νησί Δήλος — εκεί φυλασσόταν το ταμείο.
Σκοπός	Άμυνα κατά Περσών & απελευθέρωση Ιώνων.
Μεταφορά ταμείου	454 π.Χ. — από Δήλο στην Αθήνα · σταδιακά μετατρέπεται σε αθηναϊκή ηγεμονία.

Περικλής — Χρυσός Αιώνας

Εκκλησία του δήμου	Κυρίαρχο σώμα της δημοκρατίας — όλοι οι Αθηναίοι πολίτες, νομοθετικές & πολιτικές αποφάσεις.
Μισθοφορά	Πληρωμή για συμμετοχή σε δικαστήρια & βουλή — να συμμετέχουν και οι φτωχοί.
Θεωρικά	Χρηματικό βοήθημα για παρακολούθηση θεατρικών παραστάσεων.
Λειτουργίες	Υποχρεώσεις πλούσιων προς την πόλη: χορηγία (χορός θεάτρου), τριηραρχία (εξοπλισμός τριήρους), γυμνασιαρχία.

Ναός με κίονες · κούρος και κόρη

10 · Τέχνη

Αρχιτεκτονική, Γλυπτική, Αγγειογραφία

Ρυθμοί ναών

Δωρικός	Λιτός, αυστηρός. Κίονας χωρίς βάση, με ραβδώσεις, απλό κιονόκρανο (εχίνος + άβακας). Παράδειγμα: Παρθενώνας.
Ιωνικός	Κομψός, λεπτός. Κίονας με βάση, ραβδώσεις, κιονόκρανο με δύο έλικες (σπείρες). Παράδειγμα: Ερέχθειο.

Γλυπτική Αρχαϊκής εποχής

Κούροι	Νεαροί άνδρες όρθιοι, γυμνοί, αριστερό πόδι μπρος, αρχαϊκό μειδίαμα. Επιτύμβιοι ή αναθηματικοί.
Κόρες	Νεαρές γυναίκες ντυμένες, με χιτώνα/πέπλο, αρχαϊκό μειδίαμα, στολισμένες.

Αγγειογραφία

Μελανόμορφα	Μαύρες μορφές σε κόκκινο φόντο. 7ος–6ος αι. π.Χ. Κέντρο: Κόρινθος, Αθήνα.
Ερυθρόμορφα	Κόκκινες μορφές σε μαύρο φόντο. Από τέλη 6ου αι. π.Χ. Περισσότερη λεπτομέρεια, κίνηση.
Καμαραϊκά	Μινωικά, πολύχρωμα — βλ. καρτέλα 5.

Πάμε στο κουίζ →